افراد حق طبیعی خود می‌دانند كه ظاهر زیباتری داشته باشند، بنابراین روزبه‌روز بیشتر به جراحی‌هایی كه حتی جنبه درمانی ندارند، روی می‌آورند.این توجه باعث شده تا نه تنها انواع و اقسام جراحی‌های زیبایی طرفداران فراوانی در كشور ما پیدا كنند بلكه آمار و ارقام نشان می‌دهند ایران گوی سبقت را از دیگر كشورهای جهان در میزان اعمال جراحی پلاستیك ربوده است.

اما نكته‌ای كه شاید كمتر در نظر آید لزوم توجه ویژه به چشم‌ها در اعمال جراحی پلاستیك در ناحیه فوقانی صورت است، چراكه در این نوع از جراحی‌ها به علت همجواری با كره چشم، علاوه بر دقت در نوع جراحی پلاستیك این ناحیه، باید دقت لازم بر تاثیر جراحی‌ در عملكرد چشم و ضمایم چشمی اعمال شود تا از عوارض پس از عمل جلوگیری به عمل آید، بنابراین باید جراحی در این منطقه پیچیده و حساس توسط متخصصی صورت گیرد كه آناتومی آن را به‌درستی می‌شناسد و ارتباط مناطق با چشم را بخوبی درك می‌كند.

گفتگوی ما را با دكتر محسن بهمنی كشكولی، معاون پژوهشی مركز تحقیقات چشم‌پزشكی دانشگاه علوم پزشكی ایران و فوق‌تخصصی جراحی‌های پلاستیك و ترمیمی چشم درباره جراحی پلاستیك این عضو حیاتی و مهم بدن بخوانید.

جراحی پلاستیك و ترمیم چشم برخلاف دیگر روش‌های جراحی از موضوعاتی است كه میان مردم عادی هنوز شناخته شده نیست و شاید بجز افرادی كه تاكنون با مسائل مربوط به آن درگیر بوده‌اند، دیگران چیزی درباره آن نمی‌دانند.اما این نوع جراحی از چه زمان و در كدام كشورها طراحی شده است؟

پس از جنگ جهانی دوم با توجه به نیاز مبرم به اعمال جراحی ترمیمی و پلاستیك در بخش فوقانی و میانی صورت، انجمن پلاستیك چشم آمریكا‌ (ASOPRS) این‌گونه جراحی‌ها را به طور رسمی آغاز كرد. این انجمن متشكل از متخصصان چشم بود كه در رشته فوق تخصصی پلاستیك چشم فعالیت می‌كردند.

انجمن پلاستیك چشم اروپا (ESOPRS) هم از حدود ۳۰ سال پیش با همان اهداف شروع به كار كرد. در ایران هم انجمن پلاستیك چشم (IrSOPRS) به طور رسمی از سال ۱۳۸۶ با تشكیل مجمع عمومی و انتخاب اولین هیات مدیره زیر نظر انجمن چشم‌پزشكی ایران شروع به فعالیت كرده است.

به كمك این نوع از جراحی پلاستیك چه مشكلاتی قابل درمان هستند؟

به طور كلی جراحی‌های پلاستیك و ترمیمی چشم در ۴ بخش عمده خلاصه می‌شوند: ۱ اعمال جراحی زیبایی بخش فوقانی و میانی صورت با مركزیت چشم به علت اثرات آنها بر چشم و عملكرد آن مثل اعمال جراحی پلك، ابرو، پیشانی و...۲ اعمال جراحی حدقه (اربیت شامل شكستگی‌های حدقه، تومورها، جراحی‌های ترمیمی تروئید چشم و... ۳‌ اعمال جراحی مجاری اشكی در بیماران با اشك ریزش۴‌ اعمال جراحی مربوط به چشم مصنوعی شامل تخلیه چشم، كاشت ایمپلنت‌های مربوط و...

بنابراین و با توجه به كاربرد گسترده این نوع جراحی به نظر می‌رسد مشكلات خیلی از افراد به كمك آن رفع می‌شود؛ اما این جراحی از چه زمانی در كشور شروع شده و در حال حاضر درمان بیماران متقاضی در چه شرایطی است؟

استادان معدودی سال‌ها در این زمینه در دانشگاه‌ها و مراكز تحقیقاتی مشغول فعالیت بوده‌اند. این رشته فوق‌تخصصی تا مدت‌ها همراه با رشته‌های دیگر فوق تخصصی در زیر مجموعه تخصصی چشم تدریس می‌شده و به طور رسمی به عنوان یك رشته فوق‌تخصصی مستقل طی چند سال اخیر در مراكز دانشگاه فعال شده است.

اكنون انجمن جراحی‌های پلاستیك و ترمیمی چشم ایران با ۴۵ عضو و هیات مدیره زیر نظر انجمن چشم‌پزشكی ایران فعالیت می‌كند. این رشته به صورت دوره فلوشیپ مصوب وزارت بهداشت و درمان هم‌اكنون در ۳ مركز دانشگاهی تهران بیمارستان حضرت رسول اكرم(ص) وابسته به دانشگاه علوم پزشكی ایران، بیمارستان لبافی‌نژاد وابسته به دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی و بیمارستان فارابی وابسته به دانشگاه علوم پزشكی تهران تدریس می‌شود. كوریكولوم آموزشی این رشته تحت نظر معاونت آموزشی وزارت بهداشت و درمان توسط استادان این رشته تدوین شده است.

در این نوع جراحی‌ها چه بخش‌هایی از صورت مورد هدف هستند و چرا؟

پس از جنگ جهانی دوم با توجه به نیاز مبرم به اعمال جراحی ترمیمی و پلاستیك در بخش فوقانی و میانی صورت، انجمن پلاستیك چشم آمریكا (ASOPRS) این‌گونه جراحی‌ها را به طور رسمی آغاز كرد تمامی جراحان درگیر در جراحی‌های بخش فوقانی و میاتی صورت سال‌ها متوجه این مساله شده‌اند كه تقریبا تمامی عوارض جراحی‌های این ناحیه به چشم و ضمائم چشمی مربوط می‌شوند. این مساله باعث شد معاینات چشمی و بررسی ضمائم چشمی پیش از این جراحی‌ها ضرورت یابد.

به دنبال این نیاز، بخشی از بدنه جراحان چشم ده‌ها سال قبل رشته فوق‌تخصصی جراحی‌های پلاستیك و ترمیمی چشم را به وجود آورده‌‌اند كه هم‌اكنون به طور رسمی در تمام دنیا فعالیت می‌كنند.

ایجاد این رشته فوق‌تخصصی باعث شد در تمام جراحی‌های پلاستیك و ترمیمی صورت با مركزیت چشم نه‌تنها نتایج زیبایی بهبود یابد؛ بلكه از ایجاد عوارض چشم و ضمائم آن جلوگیری شود.

اهمیت این رشته از نظر علمی و اقتصادی چیست؟

از نظر علمی، فعالیت این رشته فوق‌تخصصی باعث مطالعات عمیق‌تر در بخش فوقانی و میانی صورت در ارتباط با ارگان مهم بینایی شده و منجر به روش‌های جدید جراحی برای جلوگیری از عوارض مربوط می‌شود.

از نظر اقتصادی، انجام چنین اعمال جراحی توسط جراحانی كه با تخصص چشم‌پزشكی در حیطه جراحی‌های پلاستیك چشم فعالیت می‌كنند باعث می‌شود از دوباره‌كاری و همچنین عوارضی كه منجر به جراحی‌های بعدی می‌شود جلوگیری شود.

در حال حاضر این نوع جراحی‌ها در چه مراكزی انجام می‌شود؟

تقریبا در تمام مراكز دانشگاهی شهرهای بزرگ كشور استادان این رشته مشغول به كار هستند.. تعداد زیادی از همكاران نیز به طور آزاد و مستقل از مراكز دانشگاهی این سرویس فوق تخصصی را به بیماران محترم با مشكلات حدقه، مجاری اشكی، چشم مصنوعی و همچنین افراد متقاضی جراحی‌های زیبایی صورت با مركزیت چشم ارائه می‌دهند.

امكان پذیرش بیماران خارجی برای این نوع جراحی‌ها در كشور وجود دارد؟

چون به نظر می‌رسد درمان بیماران به كمك این شاخه از جراحی، پتانسیل خوبی برای توریسم درمانی به حساب می‌آید در كشورهای خاورمیانه بیماران زیادی با مشكلات مربوطه هم‌اكنون به مراكز دانشگاهی و غیردانشگاهی در ایران هدایت می‌شوند.

ضمن آنكه انجمن جراحان پلاستیك و ترمیمی چشم ایران آمادگی خود را برای همكاری با ارگان‌های مربوط جهت افزایش توریسم‌درمانی اعلام می‌كند.

آیا در زمینه جراحی‌های پلاستیك و ترمیم چشم در كشور كار جدیدی انجام شده و مقاله‌ای در نشریات بین‌المللی به چاپ رسیده است؟

مقالات متعددی از همكاران چه در بخش دانشگاه و چه در بخش غیردانشگاهی در نشریات معتبر بین‌المللی در آمریكا و اروپا به چاپ رسیده است.

ارائه یك روش جراحی نوین در افتادگی پلك برای اولین بار در دنیا، مطالعه جراحی امواج رادیویی در روی پلك، مطالعاتی در مورد تاثیر داروهای مختلف روی مجاری اشكی، نقش مواد مختلف استفاده شده در ایمپلنت‌های چشم، روش‌های جدید جراحی ترمیمی حدقه پس از تخلیه چشم و... تنها نمونه‌ای از این مقالات است كه در صورت نیاز هر كدام از مقالات چاپ شده قابل ارائه به جامعه پزشكی از طریق سایت‌های معتبر است.

بهاره صفوی