دو سالی است که تالاب بین المللی پریشان بر اثر خشکسالی بیش از ۸۰درصد آب خود را از دست داده است. اما به جای اینکه مسوولان سازمان محیط زیست و پروژه حفاظت تالاب ها از این دریاچه مراقبت کنند، لودرهای پیمانکار اداره راه شبانه به تخریب این دریاچه برای احداث راه جدید اقدام کردند.
از سال ۲۰۰۵ طرح بین المللی حفاظت از تالاب های ایران با تمرکز بر دو دریاچه پریشان و ارومیه با حمایت ۱۳ میلیون دلاری برنامه عمران ملل متحد و صندوق تسهیلات کوچک (جف) آغاز شده است. اما وضعیت اسفناک دریاچه ارومیه و اکنون دریاچه پریشان نشان دهنده این موضوع است که نه تنها اقدامی برای حفاظت از این تالاب ها صورت نگرفته است، بلکه اقدامات تخریبی نیز بیشتر شده است. مسوولان اداره راه ادعا می کنند به خاطر سهولت رفت و آمد مردم منطقه اقدام به ساخت راه از میان تالاب کرده اند، این در حالی است که راه دیگری برای دسترسی روستای پریشان از گذشته وجود داشته و فقط برای کوتاه کردن مسیر، تخریب بخش وسیعی از تالاب صورت گرفته است؛ اقدامی که بدون داشتن مجوز از سوی سازمان حفاظت محیط زیست و بر خلاف قانون صورت گرفته است.
شروع تخریب دوباره این تالاب در ابتدا با واکنش شدید فعالان محیط زیست شهرستان کازرون همراه و در نهایت در سایت های اینترنتی منتشر شد تا اینکه در نهایت دادستان شهرستان کازرون از تعطیلی موقت کار خبر داد.دادستان شهرستان کازرون با اعلام این خبر گفت؛ در حال حاضر موضوع از طریق مراجع ذی صلاح و در دستگاه های مربوطه همچون سازمان حفاظت محیط زیست و اداره راه و ترابری پیگیری می شود و با هماهنگی های صورت گرفته و بنا بر حکم ابلاغ شده اجرای عملیات راهسازی در محدوده مذکور تا زمان اخذ مجوزهای لازم از سازمان حفاظت محیط زیست، معلق خواهد ماند.از طرف دیگر رئیس اداره راه و ترابری کازرون احداث این جاده را بنا بر درخواست مردم دانست و گفت؛ عملیات راهسازی مذکور چند روز پس از آغاز، بنا بر حکم موقت دادستان شهرستان کازرون متوقف شده و ما نیز تا زمان صدور مجوز سازمان محیط زیست کار را تعطیل کرده ایم.به گفته یک فعال محیط زیست در کازرون، آتش زدن نیزارها و ورود ماشین های سنگین و خشن راهسازی در دریاچه پریشان نشان می دهد راهسازان هیچ توجهی به موقعیت زیست محیطی این دریاچه دیدنی نداشته اند. محسن عباسپور در این باره به مهر گفت؛ بکرترین نقطه دریاچه محل تخم ریزی پرندگان و لاک پشت ها و دیگر موجودات است و متاسفانه در این خشکسالی راهسازان از خشک شدن تالاب برای ایجاد راه روستایی سوءاستفاده کرده و توجیه شان این است که مردم روستا برای عبور و مرور مجبورند دریاچه را دور بزنند.
در حالی که تماس های اعتماد با مدیر طرح حفاظت از تالاب های ایران بی نتیجه ماند، این عضو انجمن های غیردولتی شهر کازرون از تلاش گروه های فعال برای نجات دریاچه پریشان خبر داد و گفت؛ یکی از مقصران این اتفاقات، مسوولان طرح تالاب های کشور هستند که نتوانسته اند توضیح دهند خشک شدن دریاچه ها و تالاب هایی مثل دریاچه پریشان نوعی اتفاق فصلی است و نباید حریم دریاچه با تهدید و هجوم عناصر غیرطبیعی مواجه شود و به همین دلیل مردم و مسوولان با خشک شدن قسمتی از دریاچه به سمت بهره برداری از زمین های کنار تالاب هجوم می آورند و عده یی راه می سازند و عده یی هم آن را به زمین های کشاورزی خود اضافه می کنند.
همچنین به گزارش خبرگزاری کازرون نیوز، تشکل های غیردولتی انجمن هم اندیشان جوان و موسسه ۱۳ فروردین با ارسال نامه یی سرگشاده به مقام معظم رهبری، ضمن اعلام تجاوز آشکار به حریم دریاچه پریشان، از ایشان خواستار صدور دستور توقف کامل هرگونه عملیات تخریبی در تالاب پریشان شدند. در بخش هایی از این نامه آمده است؛ در حالی که هنوز چهره خشکیده دریاچه پریشان کازرون که به دلیل کوچ سالانه ده ها هزار پرنده مهاجر و همچنین وجود گونه های متعدد و متنوع جانوران و ماهیان و گیاهان، از ارزش های زیست جهانی برخوردار است، التیام نیافته، با نهایت تأثر شاهدیم چندی پیش برخی ناآگاهانه و با بستن چشم روی تمامی واقعیت های طبیعی و تاکیدات مذهبی بر حفظ مواهب الهی، تیغه های آهن را بر پیکر بی جان دریاچه پریشان وارد کرده و در تلاش برای احداث کوره راهی هستند که درست از درون حریم دریاچه پریشان کازرون عبور می کند.
این در حالی است که بر اساس متن صریح قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که در قالب اصل ۵۰ قانون اساسی نیز تجلی می یابد، هرگونه تعرض به مناطق حفاظت شده زیست محیطی جرم تلقی شده و مجرمانی که به هر نحوی حقوق افراد جامعه را و به خصوص چنین زیستگاه هایی که می توانند به عنوان میراث های گران بهای زیست محیطی برای نسل های آینده نیز حفظ شوند زیر پا می گذارند، باید در محضر دادگاه جمهوری اسلامی ایران محاکمه و مجازات شوند. و صد افسوس که این فاجعه بزرگ زیست محیطی درست در آستانه روز جهانی تالاب که تمامی اندیشمندان و کارشناسان آگاه دنیا درصدد تدارک برنامه هایی جهت حفظ بیشتر چنین اکوسیستم هایی هستند اتفاق می افتد.
در قسمت دیگر این نامه آمده است؛ در کنار تمامی این موارد باید یادآور شد متاسفانه آنانی که اکنون تیغه های آهنین ماشین های مکانیکی را به جان دریاچه ۴۳۰۰ هکتاری پریشان انداخته اند، برای دستیابی به اهداف خود تمامی نیزارهای بخش شمال غربی این زیستگاه ارزشمند جهانی را که در این فصل از سال به عنوان بهترین محل برای تخم ریزی بیش از ۲۰هزار پرنده مهاجر حاضر در دریاچه محسوب می شود به آتش کشیده اند و با جمع آوری خاک بستر دریاچه پریشان و تخلیه خاک و سنگ بیشه زارها و کوهپایه های حاشیه تالاب به داخل آن با هدف تسطیح زمین جهت جاده سازی، علاوه بر افکندن آتش به زندگی پرندگان و نابودی تعداد زیادی از جانوران از جمله لاک پشت ها، متاسفانه جاده مدنظر خود را درست از مسیری عبور می دهند که دقیقاً ۹ماه پیش، یعنی قبل از خشک شدن ۸۰ درصدی دریاچه دائمی پریشان، مملو از آب بود و به عنوان زیستگاهی مناسب برای ماهیان کم نظیر این دریاچه به حساب می آمد.
تمامی این تخلفات آشکار و تعرضات غیرقانونی در حالی صورت می گیرد که بر اساس آمارهای رسمی بیش از ۱۰هزار ذی نفع محلی در این حوزه زندگی خود را در ارتباط مستقیم با دریاچه پریشان می گذرانند و بنا بر اظهارات مکرر کارشناسان زیست محیطی، هرگونه تغییری در اکوسیستم این تالاب، تاثیر نامطلوبی بر زندگی این افراد به جا خواهد گذاشت.در انتهای این نامه تشکل های غیردولتی انجمن هم اندیشان جوان و موسسه ۱۳فروردین در کنار تمامی اهالی نگران کازرون، ضمن ارسال تصاویر این فاجعه زیست محیطی به پیوست نامه، از مقام معظم رهبری خواستار صدور دستور رسیدگی به بحران مذکور شدند.همچنین این انجمن های غیردولتی خواستار برگزاری بزرگداشت روز جهانی تالاب ها در کنار دریاچه پریشان شدند تا مسوولان به یاد بیاورند که می توان این دریاچه را نجات داد به جای اینکه با سرعت بیشتری نابود شود.
مونا قاسمیان |