خوشنویسی هنری ایرانی است نه عربی و پیش از ظهور اسلام در میانه عصر ساسانی به حد اعلای خود رسید و بعد از اسلام در خدمت وحی و كتابت قرآن درآمد. غلامحسین امیرخانی درباره پیوند هنر خوشنویسی با وحی به ایكنا، گفت: «هنر خوشنویسی سهم عمده ای به عنوان هنر ریشه دار در مكتب وحی در ایران و جهان اسلام دارد. اما آیا برای این كه ما بخواهیم مساله ای را به درستی بشناسیم باید تنها به بعد خاصی توجه كنیم یا باید تمام ابعاد آن را در نظر بگیریم؟» وی بعد از طرح این سوال عنوان كرد: «خود علی بن مقله فارسی كه ابداع كننده ۶ خط (ثلث، نسخ، رقاع، ریحان، توقیع و محقق) در تاریخ خوشنویسی است درباره چگونگی ابداع این خطوط می گوید كه امام علی(ع) را به خواب دیده و حضرت ۶ خط را به او آموخته است ولی ما می دانیم كه خوشنویسی هنری در نمونه های متنوع از میانه عصر ساسانی در ایران وجود داشته و توسط مانی به رتبه اعلای خود رسیده و این نمونه ها در چین پیدا شده است، بنابراین این ریشه، مایه و دستاورد كه مربوط به ایران بوده به الهامات و وحی متصل شده است. در اینجا ما اختلافی با هیچ كس نداریم.»
این پیشكسوت خوشنویسی بیان كرد: «در این شكی نیست كه انسان موجودی است كه می تواند با آن ناپیدا و ماورا رابطه برقرار كند ولی ما در اثر محدودیت كلمات و این كه مراتب علمی در آن زمان چندان پیشرفت نكرده بود، این الهامات و ابداعات و دستاوردهای جذاب را تنها به عالم ناپیدا ارجاع می دادیم ولی امروز می دانیم كه این مطلب به استعداد وسیع، عمیق، ژرف و نامحدود انسان نیز برمی گردد.» استاد امیرخانی با دیدی انتقادی نسبت به نگرش به خوشنویسی به عنوان هنری عربی گفت: «فرهنگ و تمدن و هنر در ایران، آمریكای میانه، چین، هند، عربستان، اروپا بوده یعنی در تمام دنیا بوده ولی ما این را چگونه بیان می كنیم. اگر همه ابعادش را مطرح كنیم یك حرف درست و خداپسندانه است. ولی در عمل این كار را نمی كنیم، خوشنویسی را كه مرسوم ما است صرفا به اسلام نسبت می دهیم و این یك اشتباه است.
درواقع ظلم به فرهنگ و تمدن خودمان است.» رئیس انجمن خوشنویسان ایران در پاسخ به سؤالی مبنی بر این كه خوشنویسی به خاطر اسلام به وجود نیامده ولی نگرش ما چنین است كه خوشنویسی هنری است كه در خدمت وحی است، گفت: «این سخن، سخن منطقی و درستی است و من آنچه كه واقعیت دارد را بیان می كنم و آن این است كه بسیاری از استادان طراز اول ما با توجه به این كه قرآن را نوشته و به اصطلاح كتابت می كنند هنرشان تجلی درخشانی پیدا كرده؛ این یك طرف قضیه است اما طرف دیگر قضیه آن حالت یكجانبه نگری است كه در كشور ما به وجود آمده است.»
وی در ادامه در توضیح بیشتر سخنان خود تصریح كرد: «البته همه چیز مربوط به خداست. در همه جای دنیا همه دستاوردها مربوط به خداست ولی ما یك موجودی هستیم كه آفرینش ما به خدا برمی گردد اما اگر قرار باشد هر چیزی اعم از آهن، پیچ و ماشین همه را مستقیم به خدا نسبت دهیم از این لحاظ سخیف است كه جایگاه خدا به عنوان آفریننده بالاتر از این حرف هاست.» مدیر فرهنگسرای ارسباران (هنر) خلق هنر را در رابطه با نقش هنرمند به عنوان فاعل توصیف كرد و افزود: «خلق هنر و از جمله خوشنویسی برمی گردد به انسان های متعالی و به استعداد ذاتی و فضای فرهنگی سیاسی و اجتماعی هنرمند و به این دلایل بوده كه این هنر توانسته در كنار دیگر هنرها و دستاوردهای دیگر انسانی رشد كند.
ما باید نقش این انسان های متعالی را بیان كنیم. اما این گونه برخوردكردن كه در جامعه ما رسم شده یك جور عوام فریبی است. من حاضر نیستم كه در این ماجرا سهمی داشته باشم كه این بازار بتواند بازار پررونق تری شود.» استاد امیرخانی در پایان به شفاف سازی سخنان خود پرداخت و عنوان كرد: «من آن جنبه هایی از دین كه در هنر موثر بوده را با تخصص خودم بیان می كنم ولی همه قضیه این نیست. من نقش اسلام را در تعمیق و گسترش معنویت، فلسفه و تعقل قبول دارم ولی این كه همه چیز را به اسلام نسبت دهیم غلط است. نقش عربستان در هنر اسلامی بسیار ناچیز است. اصل خوشنویسی اسلام برای ایران است و در این عرصه نقش ایران خیلی بیشتر از عربستان است در حالی كه امروزه به غلط خوشنویسی را هنر عربستان می دانند.» |