نتایج بسیار بحث برانگیز تحقیقات اخیر گروهی از دانشمندان درباره شهاب سنگ‌ها، حكایت از آن دارد كه ممكن است برخی از اجزای بنیادین سازنده كد ژنتیكی ما، از نقاط دوردست فضا به زمین آمده باشد. دانشمندان در تحقیقات اخیرشان روی شهاب سنگی موسوم به مارچیسون (Murchison) كه در سال ۱۹۶۹ و در استرالیا به زمین نشست، برخی تركیبات آلی از نوع مواد ژنتیكی را یافته‌اند كه احتمال دارد پیش از فرود شهاب سنگ بر زمین، شكل گرفته باشند. این گروه تحقیقاتی در بررسی توده مواد آلی جدا شده از این شهاب سنگ دو مولكول حلقه شكل حاوی كربن یافتند: اوراسیل (Uracil)، بازی كه برای به وجود آمدن RNA ماده‌ای اساسی به شمار می‌رود و گزانتین (Xanthine)، یك تركیب شیمیایی وابسته به گوانین (Guanine)، ماده باز DNA.

این یافته می‌تواند باعث تقویت ادعای برخی دانشمندان مبنی بر این مسئله شود كه شهاب سنگ‌ها برخی از تركیبات شیمیایی مورد نیاز برای ایجاد حیات را با خود جابه‌جا می‌كنند. زیتا مارتینز (Z. Martins)، شیمیدان كالج سلطنتی لندن در انگلستان و نویسنده اصلی مقاله اخیر، در این باره می‌گوید «یافته‌های اخیر ما باعث تقویت این ایده می‌شود كه منشأ حیات در زمین ممكن است تا حد زیادی وابسته به كمك‌هایی باشد كه از جانب اجرام فرازمینی به اینجا رسیده‌اند.» اما در مقابل ساندرا پیزارلو (S. Pizzarello)، شیمیدان دانشگاه آریزونا در ایالات متحده، معتقد است كه برای رسیدن به این نتیجه كه این تركیبات با پایه نوكلئیكی در فراسوی زمین به وجود آمده‌اند، شاید هنوز زود باشد. به گفته پیزارلو «در واقع این تحقیقات باعث دوباره مطرح شدن پرسش بسیار جالبی شده است كه مدت‌ها پیش مطرح شده بود، اما گمان نمی‌كنم كه به آن پاسخ داده باشد.» هنوز هیچ كس به درستی نمی‌داند كه حیات چگونه كارش را آغاز كرده است. در واقع شرایط زمین در روز‌های آغازینش، برای تركیبات شیمیایی مورد نیاز ایجاد سنگ بنا‌های حیات، نمی‌توانست چندان مناسب باشد.

در عوض محققان این مسئله را مطرح می‌كنند كه بمباران‌های پی دی پی زمین توسط شهاب سنگ‌ها در ۸/۳ میلیارد سال پیش - زمانی كه پنداشته می‌شود حیات برای نخستین‌بار ظهور كرده باشد- می‌توانست مواد لازم را به زمین رسانده باشد. برخی از دانشمندان نیز بر این باورند كه سهم شهاب سنگ‌ها در كمك به شكل‌گیری حیات روی زمین، حتی از این هم بیشتر بوده است. تحقیقات در مورد شهاب سنگ‌ها و نیز مشاهدات اخترشناختی از غبار و گازهای بین ستاره‌ای نشان داده‌اند كه در این اجرام فرازمینی برخی تركیبات آلی از جمله قند‌ها و فسفات‌ها وجود دارند. اما ساختن اسید‌های نوكلئیك مثل DNA یا RNA، علاوه بر این مواد به تركیباتی با پایه نوكلئیكی نیز نیاز دارد. این‌گونه تركیبات شیمیایی تا كنون در تعدادی از شهاب سنگ‌های فرود آمده بر زمین پیدا شده‌اند، اما هنوز به روشنی معلوم نیست كه آنها منشئی فرازمینی دارند یا ناشی از ناخالصی‌های زمینی هستند.

مارتینز و همكارانش در كالج سلطنتی لندن برای بررسی منشا این تركیات پایه نوكلئیكی، تمام تركیبات آلی جدا شده از شهاب‌سنگ مارچیسون را مورد بررسی قرار دادند. در واقع این گروه تحقیقاتی به دنبال دو ایزوتوپ مختلف كربن در این تركیبات پایه نوكلئیكی (اوراسیل و گزانتین) بودند. نسخه سبك‌تر ایزوتوپ كربن یعنی كربن-۱۲ به مقدار فراوان در زمین وجود دارد. اما ایزوتوپ كربن-۱۳ تركیبی است كه بیشتر در ابر‌های فراگیر گاز سرد بین ستاره‌ای به چشم می‌خورند. بنابراین وجود مقادیر زیادی از ایزوتوپ كربن-۱۳ نشان از آن خواهد داشت كه جرم مورد نظر منشا زمینی ندارد. نسبت ایزوتوپ كربن-۱۳ به كربن-۱۲ در این دو مولكول با پایه نوكلئیكی، به شكلی غیرعادی بالا بود كه باعث شد گروه تحت هدایت مارتینز به این نتیجه برسند كه احتمال شكل‌گیری این مواد در خود شهاب سنگ بیشتر است تا درزمین. اما پیزارلو در این باره می‌گوید «تعداد سایر تركیبات شیمیایی موجود در این نمونه‌ها آنقدر زیاد است كه نمی‌توان نسبت ایزوتوپ‌های كربن را به روشنی تشخیص داد. این نتایج به لحاظ تحلیلی متقاعد‌كننده نیستند.» مقاله حاصل از كار تحقیقاتی مارتینز و همكارانش در كالج سلطنتی لندن، در شماره اخیر ژورنال Earth and Planetary Science Letters منتشر شد.

كیوان فیض اللهی

New Scientist, Jun. ۱۳, ۲۰۰۸