وزارت نیرو همچنان بر اجرای طرح خاموشی واحدهای صنفی درساعت ۲۰‎/۳۰ تأكید دارداما مسئولان صنفی كشور معتقدند الگوبرداری از كشورهای اروپایی در این زمینه بدون توجه به پیش نیازهای آن و نیز با توجه به ویژگی های اجتماعی كشورمان، مشكلات زیادی را برای مردم ایجاد خواهد كرد.

پرویز فتاح، وزیر نیرو چند روز قبل گفته بود كه یكی از پیشنهادهای این وزارتخانه برای صرفه جویی در مصرف برق به دولت و ستاد خشكسالی تغییر ساعت كار اصناف و تعطیلی آنها پیش از ساعت ۲۰‎/۳۰ بوده است.

این پیشنهاد از آنجا نشأت گرفت كه طبق برآوردهای این وزارتخانه واحدهای صنفی كشور روزانه ۴ هزار مگاوات برق مصرف می كنند كه این معادل تولید ۴ نیروگاه است.به گفته مسئولان وزارت نیرو، برخی اصناف با استفاده از لامپ های ۸۰۰ وات و بعضاً پرمصرف به تعداد زیاد، بخش عمده ای از سهم برق خانوارها را استفاده می كنند.

● طرحی كه اجرایی نشد

پایان كار اصناف در ساعات ابتدایی شب بحث امروز و دیروز نیست؛ از حدود ۱۵ سال قبل كه با رشد جمعیت، مسئولان حوزه انرژی كشور در تأمین برق مصرفی با محدودیت هایی روبه رو شدند، اصناف به عنوان یكی از پرمصرف ترین مشتركان شبكه برقی درصدر فهرستی قرار گرفتند كه می توانستند در صرفه جویی و كاهش خاموشی ها نقش مؤثری ایفا كنند. این بحث هر چند سال یك بار با تشدید خاموشی ها در تابستان به اوج خود می رسید اما به دلایلی هیچگاه عملی نشد.

پرویز فتاح امسال مصر است كه این طرح را اجرایی كند. او با این استدلال كه در اتحادیه اروپا نیز با هدف صرفه جویی در مصرف، برق اصناف در ساعت ۱۹ قطع می شود، بر اجرای آن پافشاری می كند اما در سوی دیگر ماجرا، دست اندركاران و مسئولان صنفی كشور اعتقاد دارند در اتحادیه اروپا یا بسیاری دیگر از كشورها، چنین اقدامی با فراهم كردن یكسری پیش نیازها جامه عمل به خود گرفته است.

محمد آزاد، رئیس شورای اصناف كشور می گوید: در كشورهای اروپایی اگرچه برق واحدهای صنفی در ساعات پایانی روز قطع می شود اما مكانیزمی اندیشیده شده تا مردم در تأمین نیازهای خود با مشكل روبه رو نشوند.«در اكثر شهرهای این كشورها بخصوص شهرهای بزرگ، برخی فروشگاه های بزرگ، اغذیه فروشی ها، رستوران ها و مراكز تفریحی برای تأمین نیازهای مردم بویژه مسافران تا ساعاتی از نیمه شب فعال هستند و این موجب می شود علیرغم تعطیل شدن واحدهای صنفی در ساعات پایانی روز، مردم درتأمین نیازهایشان با مشكل روبه رو نشوند.»

او به نكته مهم دیگری هم اشاره می كند: در كشور ما خرید، یكی از مهمترین تفریحات خانواده ها محسوب می شود و بسیاری از خانواده ها پس از فراغت از كار روزانه، برای خرید روزانه یا خرید اقلامی همچون پوشاك یا لوازم خانگی به واحدهای صنفی مراجعه می كنند.

مسافران و گردشگران گروه دیگری هستند كه به اذعان محمد آزاد، در صورت اجرای طرح وزارت نیرو بویژه در شهرهای بزرگ دچار مشكل می شوند، چرا كه به دلیل گرمای تابستان اكثر آنها ترجیح می دهند خرید خود را به ساعات پایانی روز و ساعات ابتدایی شب موكول كنند.رئیس شورای اصناف كشور راهكاری هم ارائه می دهد: وزارت نیرو می تواند خاموشی پیش از تاریكی هوا را بین اصناف نوبتی كند، به این صورت كه مثلاً واحدهای صنفی به صورت یك روز در میان در ساعتی كه مدنظر این وزارتخانه است، كار خود را تعطیل كنند تا علاوه بر صرفه جویی در مصرف، در ارائه خدمت به مردم نیز خللی وارد نشود.

● استثنائات صنفی

براساس آمار مركز اصناف كشور، هم اكنون حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد صنفی با پروانه و بدون پروانه كسب در كشور فعال است و آنگونه كه حسین فرجی، رئیس این مركز می گوید، بسیاری از این واحدهای صنفی به دلیل نوع فعالیت خود، پیش از تاریك شدن هوا كار خود را تعطیل می كنند. عمده فروشان كه عمدتاً در بازارهای اصلی مستقرند و بسیاری از واحدهای تولیدی در این دسته قرار می گیرند.نگاهی دقیق تر به فعالیت های صنفی نشان می دهد آن دسته از واحدهای صنفی كه تا ساعاتی از شب به فعالیت می پردازند، بیشتر فروشندگان پوشاك و لوازم خانگی، اغذیه فروشان، رستوران ها و سوپرماركت ها هستند.فرجی می گوید: شاید ساعت كار فروشندگان پوشاك و لوازم خانگی را بتوان كاهش داد اما در مورد اغذیه فروشان، سوپرماركت ها و رستوران ها این امر مقدور نیست بنا بر این اگر قرار باشد اینها هم از طرح خاموشی استثنا شوند، پوشاك فروشان و فروشندگان لوازم خانگی هم در مجموع تعداد زیادی نخواهند بود كه تعطیلی آنها بتواند تأثیر چندانی در صرفه جویی برق داشته باشد و به نظر می رسد الزام آنها به استفاده از لامپ های كم مصرف مؤثرتر باشد.

● صنوف، ضامن امنیت شهر

«در حال حاضر با توجه به شرایط اجتماعی، بیشتر امنیت شهرها به دلیل وجود واحدهای صنفی است و اگر قرار باشد تمام واحدهای صنفی پیش از تاریك شدن هوا تعطیل كنند، مطمئن باشید امنیت كاهش پیدا می كند.» این جملات را آزاد، رئیس شورای اصناف كشور بیان می كند چرا كه معتقد است: بسیاری از مردم باز بودن یا نبودن مغازه ها را معیاری برای تأمین امنیت خود می دانند به طوری كه خانم ها تا زمانی كه واحدهای صنفی مشغول فعالیت هستند، از نظر تأمین امنیت خود، نوعی اطمینان و آرامش فكری دارند.

كمیسیون های نظارت تصمیم بگیرند

براساس قانون نظام صنفی مصوب مجلس شورای اسلامی، تصمیم گیری در مورد ساعت كار اصناف توسط كمیسیون نظارت بر سازمان های صنفی هر استان كه ریاست آن را رئیس سازمان بازرگانی استان برعهده دارد، صورت می گیرد. به این صورت كه معمولاً اتحادیه ها و مجامع امور صنفی پیشنهاد خود در مورد ساعت كار را به این كمیسیون ارائه داده و این كمیسیون پس از بحث و بررسی كارشناسی درمورد آن تصمیم گیری می كند.آزاد با تأكید بر این كه وزرات نیرو در مورد طرح پیشنهادی هنوز هیچ مذاكره ای با اصناف نداشته است، می گوید: اگر قرار باشد ساعت كار اصناف با نظر ستاد خشكسالی تغییر كند، حتماً باید پیش از تصمیم گیری، نظر اصناف و كمیسیون ها نظارت بر سازمان های صنفی نیز گرفته شود.به هر حال با توجه به خشكسالی گسترده و كمبود برق در ساعات اوج مصرف به نظر می رسد وزارت نیرو ناچار باشد برای بخشی از صرفه جویی روی واحدهای صنفی حساب جدی باز كند و با توجه به توافقی هم كه با وزارت صنایع برای تغییر شیفت شب كارخانجات به ساعت ۲۲ تا ۲۲‎/۳۰ صورت گرفته، بزودی طرح خاموشی واحدهای صنفی در ساعت ۲۰‎/۳۰ هم با تصویب مراجع ذیصلاح به مرحله اجرا برسد اما نباید فراموش كرد كه واحدهای صنفی با توجه به حجم فعالیت و هزینه های خود، رگ حیات حساسی دارند كه عدم توجه كافی به آن زیان های سنگینی را متوجه شان خواهد ساخت.