شب «منوچهر طیاب» با همكاری مركز هنرپژوهی نقش جهان برگزار شد. شب «منوچهر طیاب» با همكاری مركز هنرپژوهی نقش جهان، مجله بخارا و كتاب خورشید در محل مركز هنرپژوهی نقش جهان با حضور دانشجویان سینما و به خصوص سینمای مستند و نیز مستندسازانی از جمله فرهاد ورهرام و... عصر روز یكشنبه ۲۶ خرداد ماه برگزار شد.

بنا بر این گزارش، جلسه را ابتدا «مهناز چترفیروزه» از مركز هنرپژوهی نقش جهان آغاز كرد و سپس بخشی از فیلم مستند دریای پارس ساخته منوچهر طیاب به نمایش درآمد.

در ادامه، «علی دهباشی» سخنرانی خود را چنین آغاز كرد: ما همگی خوشحال هستم كه استاد منوچهر طیاب را در جمع دوستداران سینمای مستند می‌بینیم. دو سال پیش بود كه مجله بخارا با همكاری كتاب خورشید و مدیر فاضل آن آقای كازری به مناسبت انتشار كتاب دریای پارس جشن رونمایی كتاب را برگزار كرد. آن شب هم عده‌ای از علاقمندان آقای طیاب باعلاقه در آن شركت كردند و محمدرضا اصلانی، خسرو سینایی و زنده‌یاد پرویز ورجاوند از سخنرانان اصلی آن شب رونمایی از كتاب دریای پارس بودند. در آن مجلس دوستان به نسبت آشنایی با آثار آقای طیاب مطالبی ارائه دادند كه به خصوص برای نسل جوان شركت‌كننده آگاهی‌دهنده بود.

وی اظهار داشت: طیاب نیاز به معرفی ندارد و اشارات مفصل به خوزه نسبتاٌ گسترده زندگی هنری آقای طیاب اینجا و آنجا شده است. منوچهر طیاب در ۱۳۱۶ در تهران به دنیا آمده، در دانشگاه وین اتریش به تحصیل در رشته معماری پرداخته و تاكنون بیش از هشتاد فیلم مستند و آموزشی ساخته است.

وی ادامه داد: یك نگاه گذرا و سریع به زندگی آقای طیاب ما را با وجه ایرانشناسی ایشان بیشتر آشنا می‌كند. ایرانشناسی اما نه از نوع كتابخانه‌ای آن. از سپاهان تا شوشتر . مسیر ابن بطوطه را تجربه كردن . وجب به وجب بنادر جنوب این سرزمین را تجربه كردن و آنگاه به تصویر درآوردن و نوشتن . در آیین های مردم سرزمین خود شركت كردن و بعد سر از رازهای تاریخی اش درآوردن و سرانجام از هر كاری به كاری دیگر در این سرزمین دل بستن . آنچه را كه ما می توانیم از زندگی هنری آقای طیاب بیاموزیم می تواند این هم باشد كه پیش از آنكه جهان را شناسی سرزمین خودت را بشناس . چنین زندگی و كارنامه درخشانی را به استاد منوچهر طیاب و فرهنگ ایرانی تبریك می گوییم . »

در ادامه محمد علی اینانلو از منوچهر طیاب سخن گفت ، اینكه « راجع به طیاب حداقل من نمی توانم صحبت كنم . ما آدم های بیایان هستیم و یاد گرفته ایم سكوت كنیم . من ایشان را حضوراٌ كم دیده ام و می شناسم ولی مطمئنم كه بدون رد و بدل كردن كلمه می توانیم ساعت ها حرف بزنیم . »

اینانلو از دشواری های كار طیاب برای ساخت فیلم مستند حكایت كرد « من طیاب را در جندق دیده ام كه درآنجا ساربان و شتربان دایره ای با شترها درست كرده بود تا بتوانند در برابر طوفان شن مقاومت كنند و آتش آنقدر كم بود كه مطمئناٌ نمی توانست طیاب و یارانش را گرم كند . و من طیاب را می دیدم كه كنه ای خونش را می مكید و او آن چنان گرم كار و خسته آن بود كه به كنه اعتنایی نداشت . طیاب چنان شیفته كار خود است كه در حین كار دشواری ها را از یاد می برد و فقط به ماحصل كار خود می‌اندیشد »

سپس اسعد نقشبندی از دوازده سال آشنایی و همراهی خود با منوچهر طیاب حكایت كرد و گفت: منوچهر طیاب از ویژه انسان‌های این عصر است. هنرمندی است مستقل و چند وجهی ، تز پنجاه سال پیش كار تحقیق ، نگارش و ترجمه و ساخت فیلم مستند را شروع می‌كند و حاصل یك عمر فعالیت ساخت بیش از ۹۰ اثر مستند است كه بیشتر آن ها با موضوعاتی در ارتباط با فرهنگ و جغرافیای ایران زمین است و اكنون بر بلندای تجارب این سال‌ها هنوز تحقیق می‌كند، می‌نویسد و فیلم می سازد و فیلمساز مؤلفی است كه تمام مراحل آن از طرح و نگارش فیلمنامه تا ساخت فیلم و تدوین آن همه حاصل ذهن حساس و دقیق ایشان نسبت به دنیای اطرافش است.

سخنران بعدی همایون امامی بود كه با پرداختن به تاریخچه سینمای مستند وجوه بارز كارهای طیاب را برشمرد و گفت:بنای قابل تأمل سینمای مستند امروز ایران وام‌دار جریانی است كه توسط تحصیل‌كردگان سینما در خارج از ایران بنا نهاده شد. جریانی كه چهره‌های اصلی آن را فرخ‌غفاری، فریدون رهنما، مصطفی فرزانه، دكتر هوشنگ كاووسی، هژیر داریوش، احمد فاروقی‌قاجار، منوچهر طیاب، كامران شیردل، خسرو سینایی و .. تشكیل می دادند و در این میان نقش منوچهر طیاب از دیگران پررنگ‌تر است؛ چرا كه تنها اوست كه به صورتی متمركز به توسعه و گسترش عملی سینمای مستند ایران همت گماشت.

وی ضمن اشاره به ویژگی‌هایی چون تجربه‌گرایی، نگاه اجتماعی معترض، تكیه بر كاربرد درام در تمامی مستند‌ها، تنوع و تعدد موضوع‌های كار شده و... در سینمای طیاب ادامه داد: تأكید بر پژوهش ژرف‌نگر كه در تمام آثار منوچهر طیاب به چشم می‌خورد و بی‌تردید سینمای مستند منوچهر طیاب، از شاخصه‌‌های دیگری نیز برخوردار است كه پرداختن به آن مجال بیشتری می‌طلبد.

در ادامه مسعود كازری مدیر كتاب خورشید از چند و چون كار با طیاب سخن گفت و اظهار داشت: در پروژه «دریای پارس» كه همزمان با تولید و نمایش فیلم، كتاب آن نیز تولید و منتشر شد‌، نوع نگارش برای رسیدن به ساختار ویژه این مجموعه، و دستیابی به متن نهایی با دقت و صرف وقت بسیار آقای طیاب و همچنین یاری آقای اسعد نقشبندی در مراحل، انتخاب و استفاده از عكس‌ها میسر شده است و امیدوار هستم قدم بعدی این مجموعه تا پایان سال آماده شود و همچنین طرح انتشار ۴ بخش جغرافیای فرهنگی ایران در سطحی ساده‌تر به ۲ زبان برای استفاده نوجوانان و جوانان ایرانی مقیم خارج از كشور تحقق یابد.

در پایان منوچهر طیاب ضمن تشكر از برگزاركنندگان و نیز سخنرانان، فیلم مستند را در حقیقت سندی تصویری خواند و گفت: «امروز می‌توانید با استفاده از این تصویر وقت بگذاریم و كشور خود را به جهانیان بشناسانیم. سینما این امكان را به ما می‌دهد كه نه تنها فرهنگ و جغرافیای ایران را برای خودمان روشن كنیم بلكه می‌توانیم وجوه آن را برای اروپاییان و در كل غیرایرانیان نیز روشن كنیم چرا كه دیگر آن نگاه دشمن‌خو به غیراروپاییان وجود ندارد و امروز اروپاییان می‌خواهند بیشتر درباره غیر خود بدانند و ما امروز این فرصت را داریم كه بتوانیم با استفاده از این امكان سرزمین‌مان را به دیگران بشناسانیم، از مشكلات سر راه نترسیم و بكوشیم تا این مشكلات را تا آن حد كه می‌توانیم، هموار كنیم. من نود فیلم مستند ساخته‌ام و اگر قرار بود به خاطر مشكلات از پا درآیم پنج تا فیلم هم نمی‌ساختم.».

طیاب در ادامه سخن، گفت: «من اعتقادی به سینمای داستانی ایران ندارم. به هر حال ما دارای یك سابقه و فرهنگ كهن هستیم و گنجینه‌ای را در اختیار داریم كه دیگران ندارند. امروز جهان تشنه آشنایی است و این دهكده كوچك جهانی واقعیت دارد و در خارج از ایران می‌بینیم كه چقدر به ایران علاقه‌مندند. سینما و تلویزیون زبانی جهانی‌اند و سینما زبان خاص خود را پیدا كرده و در واقع انسان به زبان مشتركی دست یافته كه زبان تصویر است. ماجرای فرهنگ جریانی یك سویه نیست، مثل سنگ نیست بلكه مثل آب است ، سیال است و جاری و تنها رابطه صحیح با دیگران رابطه فرهنگی است.»

در ادامه، ربع ساعتی به پرسش و پاسخ بین حاضرین و منوچهر طیاب اختصاص داده شد.