این کتاب ترجمه‌ای از برگزیده‌ترین متن عربی شرح ابن عقیل است که به وسیله شیخ محمد محی‌الدین عبدالحمید در دارالفکر مصر به چاپ رسیده ‌است. شرح ابن عقیل، شرحی است که بها‌الدین عبدالله بن عقیل بر ابیات الفیه نوشته ابن مالک طایی به‌گونه‌ای ساده و رسا نگاشته ‌است.ابوعبدالله محمد جمال‌الدین بن مالک طایی در سال ۶۰۰ هجری در اندلس به دنیا آمد و دانش نحو را در آن سرزمین به کمال رسانید.
وی ابتدا در حلب آغاز به تدریس نحو کرد و در مسجد عادلیه امامت یافت و از آن پس در حماه و دمشق کار تدریس را ادامه داد و به سال ۶۷۲ هجری در دمشق دیده از جهان فروبست.
ابن‌عقیل، شارح کتاب نیز در روز نهم محرم سال ۶۹۸ به دنیا آمد. نسب او به عقیل‌بن ابی‌طالب می‌رسید، در علم نحو از مشاهیر روزگار خود بود و در مصر به منصب قاضی‌القضاتی دست یافت. شرحی بر الفیه ابن مالک از مهم‌ترین آثار او است که برخلا‌ف دیگر شرح‌ها در آن اعتدال رعایت شده ‌است. نویسنده نه طولا‌نی نوشته ‌است و نه کوتاه، به گونه‌ای که قواعد مهم را رها نساخته و از سوی دیگر به ذکر همه عقاید نحویان و سخنان ملا‌ل‌آور آنان نیز عمد نورزیده ‌است.
دکتر سیدحمید طبیبیان در مقدمه این کتاب انگیزه خود از برگردان شرح ابن عقیل به زبان فارسی را چنین شرح داده ‌است: <‌انگیزه برگردان این اثر به زبان فارسی اهتمامی است که فارسی‌زبانان از سال‌ها پیش نسبت به این کتاب داشته‌اند و شرح ابن عقیل را در حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها تدریس کرده‌اند و امروزه نیز همچنان این کتاب بر ارزش خود باقی است و یکی از کتاب‌های درسی حوزوی و دانشگاهی به‌شمار می‌آید که در دوره‌های کارشناسی ارشد و تحقیقات عالی تدریس می‌شود و از مواد درسی امتحان ورودی دوره‌های کارشناسی ارشد و تحقیقات عالی است.> این کتاب در دو مجلد منتشر شده ‌است