سه شنبه ۲۰ بهمن ۱۳۸۸ - ۲۷ : ۲۳
Tuesday, Feb 09, 2010 صفحه اصلی آفتاب من خبرنامه‌های آفتاب عضویت ویژه نظرات
 کاربر مهمان
ورود به آفتاب عضويت در آفتاب
ثبت صفحه دعوت از دوستان
صفحه کلید فارسی
جستجوى سريع جستجوی پیشرفته
ا نجمن علمی و فرهنگی
مقالات فرهنگی و هنری ادبیات و شعر هنوز عطسه نحس است
۳ بهمن ۱۳۸۷
  ◊   دفعات نمایش : ۱۸۳       Thursday, Jan 22, 2009
هنوز عطسه نحس است
به گمانم زمانی که نیمای بزرگ در بندی از منظومه عاشقانه و غمناک <افسانه> سرود و اعلا‌م کرد که <زاده اضطراب جهان> است، در عین حال که از درد و هول و هراسی درونی دم می‌زد اما منظور و منظری دیگر را نیز از شعر معاصر - نو- به جد نشانه رفته بود که مجموعه فعل و انفعالا‌ت جهان بیرونی، رخدادهای اجتماعی و حوادث زادبومی و برون‌مرزی را دربرمی‌گرفت...

به گمانم زمانی که نیمای بزرگ در بندی از منظومه عاشقانه و غمناک <افسانه> سرود و اعلا‌م کرد که <زاده اضطراب جهان> است، در عین حال که از درد و هول و هراسی درونی دم می‌زد اما منظور و منظری دیگر را نیز از شعر معاصر - نو- به جد نشانه رفته بود که مجموعه فعل و انفعالا‌ت جهان بیرونی، رخدادهای اجتماعی و حوادث زادبومی و برون‌مرزی را دربرمی‌گرفت، و شاعر به‌عنوان زیرمجموعه‌ای از این مجموعه فراگیر در شعر خود حساسیت‌ها، تاثیرپذیری‌ها و عکس‌العمل‌هایش را در برابر این فعل و انفعالا‌ت غالب و حادث بر خود، به ناگزیر، بازتاب می‌داد؛ غور و غوطه‌ای در خود و پژواکی از حال درون به جهان برون. به این ترتیب شعر معاصر به ویژه در دهه‌های چهل و پنجاه، دو راه مشخص و متفاوت را در پیش گرفت؛ یکی شعری بود با مضامین اجتماعی- سیاسی متکی بر نمادها که گاه چنان بر شعر غالب می‌شد که <من> شاعر را تحت‌الشعاع قرار می‌داد و فرومی‌پاشید، و دیگری جریانی بود گریزان از رخدادهای اجتماعی و روی‌آورده به انتزاع. جریان شاخص شعر شق اول بود و جریان دوم در آن زمان راه چندانی به جایی نبرد. اما در هر دو جریان، اینجا بی‌آنکه بر نامی تکیه کنم، شاعرانی نامدار و تاثیرگذار شعر خود را سرودند و شعر دوران خود را محتشم و ماندگار بر تاریخ شعر و ادب ایران ثبت کردند. ‌

تحولا‌ت پی‌درپی و سنگین اجتماعی بعد از انقلا‌ب و در دهه شصت برای شاعران به منزله فروریختن برج بابل بود که برای مدتی دنگی و سردرگمی و نسیان در زبان را به دنبال داشت. ارزش‌ها و به تبع آن ارزش‌های زیباشناختی یا رنگ باخته بود یا هنوز شکل دیگرگون و جاافتاده‌ای نیافته بود؛ و این دوران گذار واقعه‌ای بود که از آن به بروز <بحران> در شعر معاصر یاد می‌شود و کم نبودند و نیستند کسانی که از اصل نسبت به سرنوشت شعر امروز دلزده و مایوس شدند و هستند!

تمرکز و شیفتگی نسبتا عمومی شاعران جوان دهه هفتاد، به‌ویژه همراه یا تحت لوای دو سه تن شاعر صاحب‌نام از نسل‌های قبلی، به تئوریزه کردن و سرودن شعر بر مبنای مکتب‌های نقد مدرن هر چند خالی از دستاوردهای تازه در شعر معاصر نبود اما موج نشر دفترهای کوچک اشعار معناگریز موجب شد که حتی برخی نشانه‌های رویش و جوانه‌های شعر نوین معاصر، بعضا از نظر پنهان بماند یا از سر بدبینی با شعرهای توخالی به یک چوب رانده شود و فرضیه بحران‌زدگی همچنان به‌جای خود باشد. ‌

اما اینجا، باز بی‌آنکه بر نام شاعری تکیه کنم، در دهه هفتاد و همین دهه هشتاد که از نیمه گذشته است، هستند شاعرانی از نسل میانه و نو که شعرشان بر مصداق مرگ مولف- و مضحک‌تر و عجیب‌تر از آن، مرگ مخاطب-! خط بطلا‌ن کشیده و طلیعه عبور از بحرانند. ‌

عطسه در باور ما- هنوز- نحس است. این است که عطسه را چه بزنیم، چه بزنند، می‌ایستیم، یا صاحب صبر و عافیت باشدی می‌گوییم؛ صلواتی می‌فرستیم و راه می‌افتیم. حالا‌ اینجا، سال ۸۷ اندیشه فولا‌دوند با <عطسه‌های نحس>‌اش از راه رسیده است. مجموعه‌ای با ۴۵ شعر که از آن میان تنها یک شعر - نماز میت- شعر آزاد یا سپید است و بقیه در قالب‌های گوناگون شعر قدیمند. عناوین شعرها در وهله نخست و به ظاهر هیچ سنخیتی با شعر کلا‌سیک و قواعد آن ندارند: <تیتر سیاه>، <بروتوس تو هم؟>، <باب دیلا‌ن>، <اعتراف خفن>، <‌> DNA، <تجویز زرورق>، <کولا‌ژ>، <سکانس تنهایی> و... اما با خواندن هر شعر چنان با هجوم و آوار کلمات روزمره، عادی و محاوره‌ای مواجه می‌شویم که راهی نداریم جز اینکه بپذیریم مناسب‌ترین قالب برای شاعر به منظور بیان مضامینش همان شکل و قواره‌ای بوده که اینجا، به گمانم شاعر را برگزیده است: <ناگهان قل خوردم امشب در کفن عالیجناب/ خوف دارم از مرور این سخن عالیجناب/ عاشق‌ام کردید و رفتید و غزل تزریق شد/ در شعورم مثل خون اهرمن عالیجناب...> در این شعرها، قصد شاعر راه انداختن مضحکه و سرودن شعر طنز از سر تفنن نیست. طنز سیاه و تلخ بر زبان شاعر جاری شده تا نشان از اضطراب و سرگشتگی و نومیدی پاره‌چشمگیری از نسلی دهد که تلا‌طم‌ها و کشاکش‌های بی‌امان اجتماعی، به بی‌فردایی، بی‌اعتنایی، لود‌گی و پشت کردن به هر چه <تعهد>ش کشانده و برای خودش به مرور دانسته و ندانسته زبانی ابداع کرده که شاید هنوز برای تمامی آحاد و اقشار جامعه جا نیفتاده باشد اما به هر حال گره خورده به فرهنگ عامیانه کوچه و <فرهنگ زبان مخفی>اش. مجوز هم که نگیرد، اما به هر حال شکل گرفته و به ناگزیر جاری شده است. ‌

شاعر بازیگر و از اهالی سینماست. اصطلا‌حات و نام‌های سینمایی مثل <کات>، <آنتراکت>، <افکت>، <سکانس>، <شکوه علفزار>، <جان فورد>، <بونوئل> و... در شعرهایش به وفور دیده می‌شود و این همه را در به تصویر کشیدن وقوع تباهی به خدمت گرفته است. در شعر او عشق دیگر آن تعالی جسم و جان بی‌قرار و شیدایی انسان نیست؛ پلشتی نفرین‌زده و خیانت‌دیده‌ای است بی‌آینده و عقیم که به خودزنی رسیده است: <نوک در قلم نبود، حالا‌ چرا اتود/ عشق از فراق تو مقطوع‌النسل شد...>

... به کار گرفتن این نوع از زبان و واژگان غیرشعری در شعر بی‌‌سابقه نیست و اوجش را در شعر امروز در کارهای نصرت رحمانی سراغ داریم. شاعر نیز در این مجموعه، خود بر این تاثیر اشاره و تاکید دارد: <هی عقربه به تاک هشدار تیک داد< /نصرت> به شعر من فحش رکیک داد....> اما آنچه در این مجموعه بسیار به چشم می‌آید انفجار عصیان‌گونه غثیان واژگان شاعر است تا <عطسه‌های نحس> را به رخ کشد. ‌

در این مجموعه دنبال درستی و نادرستی قالب‌ها و خارج شدن از اوزان و عروض شعر نباید بود؛ شاعر خود پیشاپیش این سستی را به سخره گرفته است: <غزل‌های من آن قدر چرت زیست/ که خواننده پاپ هم مشتری‌ست...> و <آن عنصر نامطلوب انگار خود من بود/ با قافیه لج می‌کرد، با قاعده دشمن بود....>

در این دفتر، شعرها به خودی خود و به اندازه کافی هشداردهنده و شک‌دهنده‌اند و ضرورتی نداشته که شاعر با به کارگیری نابه‌جای چندین علا‌مت پشت سر هم(؟) و)!( بر مقصد و مقصود خود تاکید کند. ‌

کتاب فولا‌دوند در قالبی کهنه، با یک شعر آزاد و دو سه شعر با پتانسیل ترانه،‌آیینه‌ای کدورت‌گرفته است که گوشه‌‌هایی از متن بخشی از جامعه جوان ما- این <نسل بی‌خاطره-> را بازتاب می‌دهد. <عطسه‌های نحس> کتاب بالینی نیست که آخرای شب برداری و یله شوی و به آرامش بخوابی. ناخن به شیشه جانت می‌کشد تا روز و روزگارت را دقیق‌تر بپایی. اندیشه فولا‌دوند با شعرش- چه آن را دوست بداری یا نه- به گمان من، به سهم خود <آب در خوابگه مورچگان> ریخته است. و این خودش کار کمی نیست!

فواد نظیری
روزنامه اعتماد ملی ( www.etemademeli.com )
دریافت مقاله ثبت مقاله آفتاب من چاپ بازگشت
     
کاربر گرامی، برای ارسال این صفحه به دوستان ، باید ابتدا وارد سایت شوید. ورود به سیستم عضو سایت نیستید؟
 
  نظر شما درباره این مقاله :
ارسال
نظرات کاربران :
تا کنون هیچ ‌مطلبی درباره‌ این مقاله ارسال نشده است.
 
   بحث‌و‌گفتگو
نرم‌افزار
معرفی و پرسش و پاسخ‌های آموزشی
محسن رضایی
محسن سبزوار رضایی میرقائد یکی از سیاست‌مداران و از فرماندهان سابق …
عدالت خداوندی
آیا با وجود این همه نابرابری، ظلم و فساد و فقر در جهان امروز هنوز میتوان …
نظارت شورای نگهبان بر مجلس شورای اسلامی
نخستین وظیفه شورای نگهبان، نظارت بر تدوین قوانین در مجلس شورای اسلامی …
تیم ملی فوتبال ایران
تیم ملی فوتبال ایران یک تیم فوتبال بین‌المللی است که به نمایندگی …
سید محمد خاتمی
سید محمد خاتمی، (زاده ۱۹۴۳ میلادی، ۱۳۲۲ شمسی) پنجمین رئیس جمهور ایران …
شیرین بینا
ـ نام اصلی: شیرین صدق گویا
- متولد 1343 در مرند.
- لیسانس علوم تربیتی از دانشگاه …
رضا کیانیان
تاریخ تولد: 1330
مدرک تحصیلی: فارغ التحصیل تئاتر از دانشکده هنرهای زیبای …
رضا کیانیان
متولد: 1330
مدرک تحصیلی: فارغ التحصیل تئاتر از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه …
 
   ادبیات
شاعران بزرگ پارسی‌گوی از …
افسانه‌ها
بودجه دولت
شاخصهای قیمت
واژه‌نامه
پارسی‌نویسان از آغاز سدهٔ …
پارسی‌نویسان قرن هفتم و هشتم
کشاورزی زراعی
 
عضویت در خبرنامه‌ها
ارسال مقاله
مقالات من
 همچنین مشاهده کنید
چهار مرغ خلیل
چهار مرغ خلیل
جایگاه تمثیل مرغ در ادبیات عرفانی ایران
نسبت‌گرایی ادبیات، تعهد‌ و آرمان‌‌گرایی
نسبت‌گرایی ادبیات، تعهد‌ و آرمان‌‌گرایی
انسان موجودی است با فطرتی عام و جهانی،‌ که اساساً انسانیت وی در این فطرت و با این فطرت، …
بر دیوارهای اسرائیل - شعری از نزار قبانی
بر دیوارهای اسرائیل - شعری از نزار قبانی
نزار قبانی شاعر نامدار عرب در ستایش مقاومت فلسطین و بازخوانی آرمان‌ها و حرمان‌های مردم …
تاثیر شهادت و شخصیت حضرت سید الشهداء امام حسین علیه السلام در ادبیات فارسی
تاثیر شهادت و شخصیت حضرت سید الشهداء امام حسین علیه السلام در ادبیات فارسی
ورود حماسه ی کربلا به حیطه شعر، یقینا یکی از عوامل ماندگاری و پایایی نهضت عاشوراست چرا …
جایگاه ادبیات عامّه‏پسند در مطالعات فرهنگی
جایگاه ادبیات عامّه‏پسند در مطالعات فرهنگی
از اواخر قرن نوزدهم، یعنی زمانی که ادبیات به صورت رشته‏ای مستقل در دانشگاههای اروپا تدریس …
 تازه‌ها
سال نویسندگان مرده
سال نویسندگان مرده
روایت‌های دلهره‌آور انسان امروز
روایت‌های دلهره‌آور انسان امروز
نویسنده‌ای که عاشق دویدن است
نویسنده‌ای که عاشق دویدن است
افسانه کامل شد
افسانه کامل شد
ترا نباید که گواهی دروغ دهی ...
ترا نباید که گواهی دروغ دهی ...
ادامه آفتاب...
ادامه آفتاب...
اصل
اصل
گفتاری در باب ادبیات نمادین
گفتاری در باب ادبیات نمادین
آثار شعری ادیب کمال الدین شاعر مشهور عراقی به زبان فارسی
آثار شعری ادیب کمال الدین شاعر مشهور عراقی به زبان فارسی
نقد روانکاوانه از فروید تا مورون و کریستوا
نقد روانکاوانه از فروید تا مورون و کریستوا
معرفی آرشیو موسیقی
نوری، محمد
 آلبوم جاودانه با عشق
آگهی‌ها
شبکه مترجمین ایران
بیش از ۵۰۰ مترجم متخصص در ۲۶ رشته و ۱۷ زبان
تخفیف ویژه سفارشات آنلاین
۶۶۹۰۰۱۹۴-۵
◊ فروش انواع نوت بوک و لپ تاپ
» نوین سیستم پارسی فروش انواع نوت بوک و لپ تاپ های دل ـ اچ پی ـ گیت وی فروش نوت بوک …
◊ چاپ روی سی دی چشم جهان(۰۲۱ـ۷۷۶۴۶۰۰۸)
» اولین وقویترین مرکز چاپ و تکثیر CD و DVD بدون محدودیت رنگی و به صورت تضمینی 1.چاپ روی …
◊ لوله آب و لوله نفت و لوله گاز
» هوالرزاق با سلام آیرون پایپ در زمینه عرضه لوله اتصالات شیرآلات و آهن آلات صنعتی …
◊ فروش محصولات بهداشتی پوست و مو سینره
» عرضه محصولات بهداشتی پوست و مو سینره به تمام نقاط ایران و جهان. به صورت خرده و عمده. خواهشمند …
◊ عروسک خمیری
» با بیش از ۱۵ سال سابقه. از مواد خمیری درست شده، بسیار زیبا، بهترین هدیه و یا استفاده …
◊  علت هر شکستی عمل کردن بدون فکر است. الکس مکنزی  ◊
معرفی شرکت
   پرتواندیش    شیارماکارون
   کلینیک دامپزشکی دکتر افروز    آریاتک
   لیفتراک هواکار ( نماینده انحصاری لیفت ...   صبا رایانه شهریار
معرفی سایت
   فروشگاه الکترونیکی جهانشاه (مشاوره ...   کلینیک کاهش وزن سیـبـیـتـا
   فروشگاه اینترنتی فیلم و سریال خارجی    شرکت آتیه توسعه سپهر سهامی خاص
   دی کلینیک و درمانگاه شبانه روزی میرداماد    گلخانه های مکانیزه و مخاذن پیش ساخته ...
کار و کاريابى آگهى‌ها آدرسها بانکهای اطلاعاتی لينک‌ها بازار گل و هديه آرشیو موسیقی فتوبلاگ بحث و گفتگو انجمن علمی و فرهنگی
صفحه اصلىراهنمانقشه سايتدرباره ماتماس با مانظراتمآخذآفتاب من
Vista Research & Information Technology Center
.All Rights Reserved  2009 © 
support@aftab.ir
صفحه کلید فارسی
جستجوى سريع جستجوی پیشرفته