د ) مونتاژ كانالی:

با یك تعدیل جزئی در مدل ساخت برمبنای سفارش مونتاژ كانالی (CHANNEL ASSEMBLY) به دست می آید. در این مدل بخشهای هر محصول همان طور كه در كانال توزیع حركت می كند جمع آوری و مونتاژ می شوند. برای مثال، می توان بعضی شركتهای رایانه ای كه در زنجیره توزیع بخشهای رایانه، آنها را خریداری و مونتاژ و سپس تحویل مشتری می دهند را نام برد. بنابراین، سفارش رایانه ای مشتری تنها باید برای قرارگرفتن در یك وسیله برای تحویل جمع شوند.

ز ) زنجیــره تامین جهانی:

زنجیره تامینی كه تامین كنندگان و یا مشتریان را در كشورهای دیگر درگیر خود می كند به عنوان زنجیره تامین جهانی شناخته می شود.

دلایل اصلی كه چرا شركتها وارد زنجیره تامین جهانی می شوند عبارتند از:

قیمتهای پایین تر مواد، خدمات و نیروی انسانی؛ دسترسی به محصولات و فناوری كه در داخل دردسترس نیستند؛ كیفیت بالای محصولات بـــازارهای جهانی؛ استراتژی های فروش جهانی شركت؛ تشدید رقابت جهانــــی كه درنتیجه كاهش هزینه شركت می شود؛ نیاز به توسعه حضور خارجی و بازرگانی بین المللی. برخی ازمشكلاتی كه مممكن است در زنجیره های تامین جهانی وجود داشته باشد عبارتند از مشكلات حقوقی، دستمزدها و مالیاتهای دادوستد، اختلاف فرهنگی و زبانی، تغییرات سریع در نرخهای پولهای رایج تبادلی و عدم ثبات سیاسی.

● مشكلات زنجیره تامین و منابع آنها

درجهان تجارت مثالهای بی شماری از شركتهایی كه قادر نیستند به سطح تقاضایشان برسند و درنتیجه موجودیهای هزینه بر و زیادی پروژه ای را متحمل می شوند وجود دارد. در این قسمت ما به تشریح این مشكلات و علل آنها می پردازیم.

▪ مشكلات طی زنجیره تامین به طوركلی از دو منبع ناشی می شوند:

۱ ) عدم اطمینان:

یك منبع اصلی عدم اطمینان زنجیره تامین پیش بینی تقاضا است. پیش بینی تقاضا از چندین فاكتور از قبیل رقابت، قیمتها، شرایط فعلی، توسعه تكنولوژیكی و سطح عمومی تعهد مشتریان تاثیر می پذیرد. دیگر عامل عدم اطمینان زنجیره تامین زمانهای تحویل است كه خود به عواملی مانند نسبت خرابی ماشین ها در فرایند تولید خطی، فشردگی ترافیكی كه در حمل و نقل دخالت می كند و مشكلات كیفیت مواد كه ممكن است تأخیرات تولید را ایجاد كند وابسته است.

۲ ) عدم هماهنگی:

این نوع مشكلات هنگامی اتفاق می افتد كه یك بخش شركت با دیگر بخشها ارتباط خوبی ندارد، وقتی پیغام برای شركاء تجاری غیرقابل فهم باشد و وقتی بخشهای شركت از بعضی مسائل آگاهی ندارند و یا خیلی دیر از آنچه موردنیاز است و یا آنچه باید اتفاق بیفتد آگاه می شوند.

همان طور كه اشاره شــــــد مشكلات بی شماری طی زنجیره تامین می تواند رخ دهد كه در این قسمت به دو مورد از مزمن ترین مشكلات آن اشاره می شود.

الف ) اثر شلاق چرمی (THE BULL WHIP EFFECT) :

اثر شلاقی به تغییرات نامنظم در سفارشات طی زنجیره تامین اطلاق می شود. این اثر برای اولین بار به وسیله پروكتل و گمبل (PSG) در ارتباط با یكی از محصولاتشان مشاهده و شناخته شد. دراین مشكل گرچه فروش واقعی در فروشگاهها نسبتاً ثابت و قابل پیش بینی بود اما سفارشات عمده فروشان و توزیع كنندگان برای PSG (سازنده) میدان نوسانات شدیدی داشته و مشكلات موجودی محصول ساخته شده را برای PSG داشت. یك تحقیق نشان داد كه سفارشات توزیع كنندگان به دلیل پیش بینی ضعیف تقاضا و كمبود هماهنگی و اطمینان درمیان شركاء زنجیره تامین تغییرات نامنظمی داشت، به دلیل اینكه هر ماهیت مجزا طی زنجیره تامین سفارشات و تصمیمات موجودی را با یك دید نسبت به منافع خود به طرف بالای زنجیره تامین انجام می داد كه این منجر می شد كــــــه میزان پیش بینی ها به طرف بالای زنجیره همچنان افزایش یافته و به موجودیهای اضافه ای در تمام قسمتهای زنجیره تامین منجر شود.

ب ) ذخیره فریبنده:

این گونه مشكل زمانی كه مشتریان محصولی را می خواهند كه دردسترس نیست اتفاق می افتد گرچه درحقیقت وجود دارد مثل وقتی كه محصول درجایی نادرست قرار می گیرد یا اینكه مقدار ذخیره ناصحیح است.

● راه حلهای مشكلات زنجیره تامین

هرساله سازمانها راه حلهای زیادی را برای مشكلات زنجیره تامین پیدا كرده اند. در این قسمت سعی بر این است ابتدا راه حلها مطرح و سپس پشتیبانی فنـــاوری اطلاعات درمورد راه حلهای ارائه شده بحث شود.

▪ راه حلها:

جهت رفع مشكلات در زنجیره تامین سه دسته فنون وجود دارد. دسته اول فنونی هستند كه در ارتباط با طراحی و عرضه قطعات، عرضه كنندگان، مدیریت ارتباطات بین عرضه كنندگان و ارتبـــاط سازمان با عرضه كنندگان وجود دارد، دسته دوم فنونی هستند كه در ارتباط با سیستم های تولیدی، مدیریت موجودی و مسائل داخلی سازمان جهت رفع مشكلات وجود دارد و دسته سوم مجموعه تدابیــــــری هستند كه درمورد توزیع كنندگان، خریداران، وفاداری خریداران و هماهنگی آنها با سازمان باید

لحاظ شود. در ذیل به بعضی موارد اشاره می شود:

۱ ) ادغام عمودی

۲ ) كنترل موجودی

۳ ) تكنیك های مناسب بر برنامه ریزی تولید

الف ) تكنیك های تولیدی به موقع

ب ) تكنیك های برنامه ریزی مواد موردنیاز

ج ) عملیات همزمان

۴ ) استراتژی های كاهش عدم اطمینان

اما در محیط تجاری رقابتی امروزه، كارایی و ثمربخشی زنجیره تامین در بیشترین سازمانها بحرانی هستند و به طور گسترده ای به هماهنگی اطلاعاتی بین بخشهای مختلف سازمان، سیستم های پشتیبانی اطلاعات و یكپارچه كردن سیستم های مختلف وابسته است.

پشتیبانی فناوری اطلاعات از زنجیره تامین و ادغام سیستمها: حقیقتاً مفهوم زنجیره تامین با رایانه ای شدن فعالیتهای آن طی ۵۰ سال اخیر توسعه داده شده است. به عنوان مثال، پشتیبانی فناوری اطلاعات از سیستم های برنامه ریزی و تولیدی را می توان با عنوان تولید رایانه ای یكپارچه نام برد كــــــه ازطریق انسجام سخت افزاری و نرم افــــزاری انواع تكنولوژی های JIT، MRP، CAD، CAM، GTو... صورت می گیرد. برخی از مثالهایی از اینكه چگونه فناوری اطلاعات مشكلات زنجیره تامین را حل می كند در جدول شماره یك ارائه شده است.

به طوركلی چهار گروه نرم افزاری از زنجیره تامین پشتیبانی می كنند كه عبارتند از:

۱ ) نرم افزارهای برنامه ریزی منابع موسسه (ERP)

۲ ) نرم افزارهای مدیریت زنجیره تامین (SCM)

۳ ) نرم افزارهای بهینه سازی تولید (OPT)

۴ ) نرم افزارهای تجزیه و تحلیل (ANAL)

۱ ) نرم افزارهــــای گروه ERP:

این دسته از نرم افزارها براساس سیستم برنامه ریزی منابع كه قبلاً به سیستم برنامه ریزی مواد (MRP) معروف بود طراحی شده اند. نرم افزارهای ERP سعی می كنند براساس مفاهیمی از MRP عملكردها و بخشهــــایی را كه خارج از حوزه های برنامه ریزی تولید قرار دارند را یكپارچه و هماهنگ سازند.

۲ ) نرم افزارهای گروه SCM:

این نرم افزارها عمدتاً برهمخوانی بخش تامین و تقاضا تاكید دارد و همـــه وظایف كسب و كار را تعقیب نمی كنند. اكثــراین نرم افزارها از روشهای پیش بینی پیشرفته برای برنامه ریزی تقاضا، از واحد زمانبندی و برنامه ریــزی تولید برای برنامه ریزی تامین و از ابزارهای تجزیه و تحلیل برای بررسی همخوانی بین تقاضا و تامین استفاده می كنند.

۳) ابزارهای OPT:

درجهت بهینه سازی مبتنی بر محدودیت مورداستفاده قرار می گیرند و برپایه قوانین استوارند. این رویكرد ساختمان مدل یك سیستم را دقیقاً با قوانین نه گانه OPT هماهنگ كرده و راه حل مناسب را پیدا می كند. ابزارهای OPT تقریباً ازهمه روشهای مدل سازی از قبیل برنامه ریـــزی خطی، عدد صحیح، بهینه سازی و مــدل سازی شبكه ای و حتی شبیه سازی استفاده می كند.

۴) ابزارهای ANAL :

این نرم افزارها با دیگر گروهها حوزه زنجیره تامین فعل و انفعال كمی دارند. این ابزارها عمدتاً برای شناخت و تحلیل پویایی سیستم یا برای طراحی راهبردی استفاده می شوند.